همیشه بهار

طريق دوم بحث عقلى

1 - تفكر عقلى فلسفى و كلامى 2 - پيش قدمى شيعه در تفكر فلسفى و كلامى در اسلام 3 - كوشش پايدار شيعه در فلسفه و ساير علوم عقليه 4 - چرا فلسفه در شيعه باقى ماند ؟ 5 - چند تن از نوابغ علمى شيعه .

5 - چند تن از نوابغ علمى شيعه

الف - ثقة الاسلام محمد بن يعقوب كلينى متوفاى سال سيصد و بيست و نه هجرى ,وى در شيعه اولين كسى است كه روايات شيعه را از اصول ( هر يك از محدثين روايتهائى كه از ائمه اهل بيت اخذ كرده بود در كتابى جمع آورى ميكرده و كتاب نامبرده اصل ناميده ميشد ) استخراج و تقطيع كرده و بترتيب ابواب فقه واعتقاد مرتب ساخته است .
كتاب وى كه كافى ناميده ميشود به سه بخش اصول و فروع و روضه ( متفرقات ) منقسم و بشانزده هزار وصد و نود و نه حديث مشتمل است و معتبرترين و معروفترين كتاب حديثى است كه در عالم تشيع شناخته ميشود و سه كتاب ديگر كه تالى كافى ميباشند .
كتاب فقيه شيخ صدوق محمد بن بابويه قمى متوفاى سال 381 هجرى قمرى در و كتاب تهذيب و كتاب استبصار تأ ليف شيخ طوسى متوفاى سال 460 هجرى قمرى ميباشد .
ب - ابوالقاسم جعفر بن حسن بن يحيى حلى معروف بمحقق , متوفاى سال ششصدو هفتادوشش هجرى قمرى , وى نابغه فقه و سرآمد فقهاى شيعه ميباشد و ازشاهكارهاى فقهى وى كتاب مختصر نافع و كتاب شرايع است كه 700 سال است در ميان فقها دست بدست ميگردند و بنظراعجاب و تجليل ديده ميشوند .
و در زمينه تالى محقق , شهيد اول شمس الدين محمد بن مكى را بايد شمرد كه در سال هفتصد و هشتاد و شش هجرى قمرى در دمشق بجرم تشيع كشته شد و از شاهكارهاى فقهى او كتاب لمعه دمشقيه است كه پس از گرفتارى در هفت روز در زندان نوشته است و هم شيخ جعفر كاشف الغطاء نجفى را متوفاى سال 1227 بايد شمرد و از شاهكارهاى فقهى وى كتاب كاشف الغطاء است .
ج - شيخ مرتضى انصارى شوشترى متوفاى سال هزار و دويست و هشتاد و يك هجرى قمرى وى علم اصول فقه را تنقيه فرموده مجارى اصول عمليه را كه مهمترين بخش اين فن است محرر ساخت و اكنون بيشتر از صد سال است كه مكتب وى پيش فقهاى شيعه داير است .
د - خواجه نصير الدين طوسى متوفاى سال 676 هجرى قمرى , وى اولين كسى است كه علم كلام را بشكل فنى كامل درآورد و از شاهكارهاى وى كتاب تجريد الكلام است كه بيشتر از هفتصد سال ميباشد اعتبار خود را در ميان اهل فن حفظ كرده است و شروح و حواشى بيشمار از عامه و خاصه بر آن نوشته شده خواجه علاوه بر نبوغى كه درعلم كلام دارد در فلسفه و رياضيات نيز يكى ازنوابغ عصر خود بشمار ميرود و بهترين گواه آن تأ ليفات ارزنده اى است كه در همه علوم عقليه دارد و رصدخانه مراغه هم از آثار اوست .
ه - صدرالدين محمد شيرازى متولد سال نهصد و هفتاد و نه هجرى قمرى متوفاى سال هزار و پنجاه هجرى قمرى , وى اولين فيلسوفى است كه مسائل فلسفه را ( پس از آنكه قرنها در اسلام سير كرده بود ) از حالت پراكندگى درآورده مانند مسائل رياضى روهم چيد .
و از اين روى ( اولا ) امكان تازه اى بفلسفه داده شد كه صدها مسئله فلسفى كه در فلسفه قابل طرح نبود مطرح و حل شود و ( ثانيا ) يك سلسله از مسائل عرفانى ( كه تا آن روز طورى وراء طور عقل و معلوماتى بالاتر از درك تفكرى شمرده ميشدند ) بآسانى مورد بحث و نظر قرار گيرند(ثالثا) ذخاير زيادى از ظواهر دينى و بيانات عميق فلسفى پيشوايان اهل بيت (ع ) كه قرنها صفت معماى لاينحل را داشتند و غالبا از متشابهات شمرده ميشدند حل و روشن شدند و باين ترتيب ظواهر دينى و عرفان و فلسفه آشتى كامل پذيرفته و در يك مسير افتادند و پيش از صدرالمتأ لهين نيز دانشمندانى مانند شيخ سهروردى مؤلف حكمة الاشراق از فلاسفه قرن ششم و شمس الدين محمد تركه كه از فلاسفه قرن هشتم هجرى قدمهاى مؤثرى در اين راه برداشته اند ولى موفقيت كامل نصيب صدر المتأ لهين شد .
صدر المتأ لهين در پيرو اين روش موفق شد كه نظريه حركت جوهرى را به ثبوت برساند و بعد رابع و نظريه نسبيت را ( البته در خارج ذهن نه در فكر ) كشف نمايد و نزديك به پنجاه كتاب و رساله تأ ليف كرده و از شاهكارهاى وى در فلسفه كتاب اسفار در چهار جلد ميباشد .