روح در قرآن

 

إِنَّمَا أَمْرُهُ إِذَا أَرَادَ شَيْئًا أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ

چون به چيزى اراده فرمايد كارش اين بس كه مى‏گويد باش پس

 [بى‏درنگ] موجود مى‏شود

روح از سنخ امر است و امر خداوند چنان است كه خود معرّفي

نموده است «فرمان او چنين است كه هرگاه چيزي را اراده كند،

تنها به آن مي‌گويد «كُنْ؛ آن نيز بي‌درنگ موجود مي‌شود»

از آية فوق استفاده مي‌شود كه امر خداوند سخن خداوند است نسبت

به اشياء به صورت «كُنْ» به معناي ايجاد، وجود يافتن شيء از آن

جهت كه استناد به خداوند دارد

 

 سورة يس، آية 82

 

روح در قرآن

 

مرحوم علاّمة طباطبائي (ره) مي‌فرمايد:

 1. سؤال از حقيقت مطلق روح است[1] و روح هم در لغت به معناي مبدأ حيات و زندگي است كه حيوان بوسيله آن احساس و حركت را ارادي خود را انجام مي‌دهد.[2]

پاورقی
[1] . علامه طباطبائي، الميزان، (تهران، دارالكتب الاسلاميه، چاپ چهارم، 1362) ج 13، ص 212.
[2] . همان، ص 208.

 

روح در قرآن

 

 در روايت ديگر مي‌خوانيم «هي من الملكوت» روح از عالم ملكوت و از قدرت خداوند است»[1] در نتيجه از اين روايات استفاده مي‌شود كه مراد از اين‌كه «روح از امر خداست» يعني خلق ويژة الهي است كه از عالم ملكوت مي‌باشد.
ب: اقوال مفسرين:
1. تفسير نمونه: از آنجا كه روح، ساختماني مغاير با ساختمان مادّه دارد و اصول حاكم بر آن غير از اصول حاكم بر مادّه و خواص فيزيكي و شيميائي آن است، پيامبر ـ صلي الله عليه و آله ـ مأمور مي‌شود در يك جمله كوتاه و پرمعني بگويد: «روح از عالم او است يعني خلقتي اسرار آميز دارد» سپس براي اين‌كه از اين پاسخ تعجب نكنند، اضافه مي‌كند، كه بهرة شما از علم و دانش بسيار كم و ناچيز است، بنابراين چه جاي شگفتي كه رازهاي روح را نشناسيد، هرچند از همه چيز به شما نزديكتر است؟
[2] و مؤيد اين معني آياتي است كه در آنها تعبير «نفخ من روحه»؛[3] (از روح خود در آن دميد) و يا «نفخت فيه من روحي»[4] از روحم در او دميدم، با توجه به دو نكته 1. «مِنْ» در من روحي، نشويه ‌است كه بيان سرچشمه و منشأ پيدايش چيزي مي‌باشد. 2. اضافه (و نسبت روح) به خدا اضافة تشريفي است و منظور يك روح مقدّس الهي است كه خدا به آدميان بخشيده است.

پاورقی 

[1] . نورالثقلين، ج 3، ص 215، به نقل از همان و ر.ك:‌ فيض كاشاني، تفسير صافي، (مؤسة الاعلمي) ج 3، ص 108.

 [2] . تفسير نمونه، (پيشين) ج 12، ص 252.
[3] . سورة سجده، آية 9.
[4] . سورة حجر، آية 29.

 

روح در قرآن

 

 از امام صادق ـ عليه السّلام ـ نقل شده است كه فرمود: «إنما الروح خلقٌ من خلقه، لهُ بصر و قوة...»[1] روح از مخلوقات خداوند است بينائي و قدرت و قوت دارد، خدا آنرا در دل‌هاي پيغمبران و مؤمنان قرار مي‌دهد.

پاورقی

 

[1] . تفسير نورالثقلين، ج 3، ص 216، به نقل از تفسير نمونه، (پيشين) ج 12، ص 253.

 

روح در قرآن

 

 

ب: معني از امر خدا بودن روح:

 

خداوند در قرآن در چهار مورد با تعبيرات مختلف

 فرموده «كه روح از امر خداست»

 

يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لاَ تَغْلُواْ فِي دِينِكُمْ وَلاَ تَقُولُواْ عَلَى اللّهِ

 إِلاَّ الْحَقِّ إِنَّمَا الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ رَسُولُ اللّهِ

 وَكَلِمَتُهُ أَلْقَاهَا إِلَى مَرْيَمَ وَرُوحٌ مِّنْهُ فَآمِنُواْ بِاللّهِ وَ

رُسُلِهِ وَلاَ تَقُولُواْ ثَلاَثَةٌ انتَهُواْ خَيْرًا لَّكُمْ إِنَّمَا اللّهُ

إِلَهٌ وَاحِدٌ سُبْحَانَهُ أَن يَكُونَ لَهُ وَلَدٌ لَّهُ مَا فِي السَّمَاوَات

وَمَا فِي الأَرْضِ وَكَفَى بِاللّهِ وَكِيلاً

 

اى اهل كتاب در دين خود غلو مكنيد و در باره

خدا جز [سخن] درست مگوييد مسيح عيسى بن

مريم فقط پيامبر خدا و كلمه اوست كه آن را به

سوى مريم افكنده و روحى از جانب اوست پس به

 خدا و پيامبرانش ايمان بياوريد و نگوييد [خدا]

سه‏گانه است باز ايستيد كه براى شما بهتر است‏

خدا فقط معبودى يگانه است منزه از آن است كه

براى او فرزندى باشد آنچه در آسمانها و آنچه

در زمين است از آن اوست و خداوند بس كارساز

 است

 

سورة نساء، آية 171

 

وَكَمْ أَهْلَكْنَا مِنَ الْقُرُونِ مِن بَعْدِ نُوحٍ وَكَفَى بِرَبِّكَ

 بِذُنُوبِ عِبَادِهِ خَبِيرًَا بَصِيرًا

 

و چه بسيار نسلها را كه ما پس از نوح به

هلاكت رسانديم و پروردگار تو به گناهان

بندگانش بس آگاه و بيناست

 

سورة اسراء آية 17

 

لَا تَجِدُ قَوْمًا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ يُوَادُّونَ

مَنْ حَادَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلَوْ كَانُوا آبَاءهُمْ أَوْ أَبْنَاءهُمْ

أَوْ إِخْوَانَهُمْ أَوْ عَشِيرَتَهُمْ أُوْلَئِكَ كَتَبَ فِي قُلُوبِهِمُ

الْإِيمَانَ وَأَيَّدَهُم بِرُوحٍ مِّنْهُ وَيُدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي

 مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَ

رَضُوا عَنْهُ أُوْلَئِكَ حِزْبُ اللَّهِ أَلَا إِنَّ حِزْبَ اللَّهِ

هُمُ الْمُفْلِحُونَ

 

قومى را نيابى كه به خدا و روز بازپسين ايمان

 داشته باشند [و] كسانى را كه با خدا و رسولش

 مخالفت كرده‏اند هر چند پدرانشان يا پسرانشان

 يا برادرانشان يا عشيره آنان باشند دوست بدارند

در دل اينهاست كه [خدا] ايمان را نوشته و آنها را

 با روحى از جانب خود تاييد كرده است و آنان را

به بهشتهايى كه از زير [درختان] آن جويهايى

روان است در مى‏آورد هميشه در آنجا ماندگارند

 خدا از ايشان خشنود و آنها از او خشنودند

اينانند حزب خدا آرى حزب خداست كه

رستگارانند

 

سورة مجادله، ‌آية 22

 

وَكَذَلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ رُوحًا مِّنْ أَمْرِنَا مَا كُنتَ تَدْرِي

 مَا الْكِتَابُ وَلَا الْإِيمَانُ وَلَكِن جَعَلْنَاهُ نُورًا نَّهْدِي بِهِ

مَنْ نَّشَاء مِنْ عِبَادِنَا وَإِنَّكَ لَتَهْدِي إِلَى صِرَاطٍ

مُّسْتَقِيمٍ

 

وهمين گونه روحى از امر خودمان به سوى تو

وحى كرديم تو نمى‏دانستى كتاب چيست و نه

ايمان [كدام است] ولى آن را نورى گردانيديم كه

 هر كه از بندگان خود را بخواهيم به وسيله آن

راه مى‏نماييم و به راستى كه تو به خوبى به

راه راست هدايت مى‏كنى

 

سورة شوري،‌آية 52

 

كه متن كامل يكي از آيات چنين است

 

وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي

وَمَا أُوتِيتُم مِّن الْعِلْمِ إِلاَّ قَلِيلاً

 

 

و در باره روح از تو مى‏پرسند بگو روح از

 [سنخ] فرمان پروردگار من است و به شما از

دانش جز اندكى داده نشده است

 

 

» از تو دربارة «روح» سؤال مي‌كنند، بگو:

روح از فرمان پروردگار من است، و جز اندكي

 از دانش به شما داده نشده است؟

 

 

 سورة اسراء، آية 85.

 

روح انساني

 

فَإِذَا سَوَّيْتُهُ وَنَفَخْتُ فِيهِ مِن رُّوحِي

 

فَقَعُواْ لَهُ سَاجِدِينَ

 

پس وقتى آن را درست كردم و از روح خود در

 

 آن دميدم پيش او به سجده درافتيد

 

«نفخ فيه من روحِهِ»[1] همين روح عظيمي است

 كه ما را از حيوانات جدا مي‌سازد و برترين

شرف، است و تمام قدرت و فعّاليت‌ ما از آن

سرچشمه مي‌گيرد، و به كمك آن اسرار علوم

را مي‌شكافيم، و به اعماق موجودات راه مي‌يابيم.[2]

 

[1] . سورة حجر، آية 29.

 

[2] . ر.ك. آيت‌الله مكارم شيرازي، تفسير نمونه،

 

(تهران، دارالكتب، الاسلاميّه) ج 12، ص 252.



 

روح در قرآن

 

وحي آسماني

 

وَكَذَلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ رُوحًا مِّنْ أَمْرِنَا مَا كُنتَ

تَدْرِي مَا الْكِتَابُ وَلَا الْإِيمَانُ وَلَكِن جَعَلْنَاهُ نُورًا

 نَّهْدِي بِهِ مَنْ نَّشَاء مِنْ عِبَادِنَا وَإِنَّكَ لَتَهْدِي إِلَى

صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ

وهمين گونه روحى از امر خودمان به سوى تو

 وحى كرديم تو نمى‏دانستى كتاب چيست و نه

ايمان [كدام است] ولى آن را نورى گردانيديم

كه هر كه از بندگان خود را بخواهيم به وسيله

آن راه مى‏نماييم و به راستى كه تو به خوبى

به راه راست هدايت مى‏كنى

 

سورة شوري، آية 52

 

 

روح در قرآن

 

 

فرشته بزرگي از فرشتگان و يا مخلوقي برتر

 

 تَنَزَّلُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ فِيهَا بِإِذْنِ رَبِّهِم مِّن كُلِّ أَمْرٍ

 

در آن [شب] فرشتگان با روح به فرمان

 پروردگارشان براى هر كارى

[كه مقرر شده است] فرود آيند

 

 سورة قدر، آية 4

 

روح در قرآن

 

اَيَّدَهُمْ بِروحٍ مِنْهُ

نيروي معنوي كه مؤمنان را ياري

 و تقويت مي‌كند

 

 سورة مجادله، آية 22.

قبة الصخره