نقل حديث بلند توسط يك نفر

نكته ى قابل توجه در اين حديث بلند اين است كه حذيفه به تنهايى تمام ماجراها را ذكر كرده است. معمولاً كسانى كه احاديث را نقل مى كنند نمى توانند تمام جزئيات يك قضيه را به ياد بسپارند؛ اما در اين حديث، حذيفه ماجراهايى را تشريح كرده كه نشان از اولين تابش غدير و اولين كورسوى سقيفه دارد. او در تمام ماجراها توطئه هاى منافقين و پايمال شدن حق غدير و غديريان بوسيله ى سقيفه را با نظرى موشكافانه ديده و نقل كرده است.

حضور شخصى در قضايا

حذيفه در بسيارى از موارد شخصاً حضور داشته و قضايا را ديده است كه اين از نظر تاريخى ارزش فوق العاده اى دارد. از سوى ديگر او مانند فردى گزارشگر تمامى جزئيات ماجراها را نقل كرده و گاهى به تجزيه و تحليل آن پرداخته كه اين نيز از مزاياى خاص حذيفه است.

توجه به اهميت بنيادى جريانات

حذيفه اين مطالب را در زمانى بيان كرده كه كمتر كسى متوجه اهميت بنيادى آن بوده است. او هميشه در صدد بوده تا بتواند از طريقى اين جريانات را براى كسى توضيح دهد. هنگامى كه حذيفه، جوان ايرانى را مشتاق دانستن جواب سوالاتش مى بيند به او مى گويد: 'اگر چه گفتن آن مرا "بخاطر كهولت سن" ناراحت مى كند، اما حيف است برايتان نگويم زيرا دوست ندارم كسى به منزلت ساختگى و دروغين ايشان در بين مردم فريفته شود'!

حذيفه از جوانى همراه و يار پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم بوده و در فراز و نشيبهاى زندگانى آن حضرت حضور داشته و تمامى جريانات غدير و سقيفه و اقدامات ضد صاحب غدير را با جزئيات آن مى داند. او اين داستان را در آخرين روزهاى عمرش نقل كرده تا هم سندى زنده براى تاريخ شود و هم نسلهاى بعدى حق و باطل را بشناسند و تشخيص دهند.

مرورى بر زندگى جوان ايرانى

جوان ايرانى كه با سؤالهاى عميق خود حذيفه يمانى را در آن سن كهولت بر سر حرف مى آورد نيز شخصيت بزرگ داستان ماست و جا دارد مرورى بر سرگذشت او داشته باشيم.

جوان ايرانى كيست؟

[ مناقب ابن شهر آشوب: ج 2 ص 339. بحارالانوار: ج 32 ص 174. ]

'مسلم مجاشعى' جوان ايرانى اهل مدائن كه در برابر منبر حذيفه با شنيدن كلمه ى 'اميرالمؤمنين حقيقى' بپا خاست و از انتهاى جمعيت با صداى بلند اولين ضربه ى فكرى را بر اذهان به خواب رفته مردم پس از 25 سال زمامدارى سقيفه وارد كرد.

با توجه به اينكه فتح مدائن در سال 15 هجرى بوده و از سال 16 سلمان به عنوان حاكم اين شهر آمده و با در نظر گرفتن جوان بودن او، مى توان تخمين زد سن او هنگام مطرح شدن بيعت اميرالمؤمنين عليه السلام در

مدائن به سال 35 هجرى حدود 20 سال بوده است و در واقع ولادت او مقارن با فتح مدائن بدست مسلمانان بوده است.

دقيق بودن او در پاسخهاى دريافتى از حذيفه و اينكه موردى مبهم باقى نماند، ظرافت او در انتخاب سؤالات از نظر اهميت آنها، صراحت گفتار او و بيباكى و بى پرده بودن در گفتارش، روحيه آزاده و جوانمرد و تصميم گيرى بجاى او و شجاعت فوق العاده ى او كه در جنگ جمل نشان داد، همه حاكى از شخصيت بلند اوست.

مادر جوان ايرانى و روحياتش

روحيه ى شجاع مادر جوان ايرانى نيز قابل تحسين است، چرا كه او هم در جنگ جمل حضور داشته و پس از اتمام جنگ نزد پيكر پاك و قطعه قطعه شده ى پسرش مى رود و او را مى بوسد و مى گريد و ابياتى نيز همانجا درباره ى پسرش و جنگ جمل مى سرايد.

اسناد و منابع بلندترين داستان غدير

حديث حذيفة بن يمان داراى منابع متعدد با اسناد معتبر است كه ذيلاً به معرفى آنها مى پردازيم:

معرفى منابع

منابع معتبر زير حديث مفصل حذيفه را نقل كرده اند:

1. اليقين، تأليف سيد ابن طاووس: ص 384 تا 387 عليه السلام38 باب 138، كه در بحار الانوار: ج 37 ص 325، از كتاب 'اليقين' نقل كرده است.

2. ارشاد القلوب، تأليف ابومحمد حسن ديلمى: ج 2 ص 180 تا 210، كه در بحار الانوار: ج 28 ص 86 از 'ارشاد القلوب' نقل كرده است.

3. نزهة الكرام و بستان العوام، تأليف محمد بن حسين رازى "قرن هفتم ": ص 201.